De discussie over de eerste ziektedag is terug van weggeweest. In beleidskringen en bij werkgeversorganisaties duikt opnieuw het idee op om het gewaarborgd loon op de eerste ziektedag te hervormen. Voor veel kmo’s, waar korte afwezigheden meteen voelbaar zijn, is dat geen detail. Maar wat ligt er concreet op tafel en wat is vandaag al beslist?
Even terug: wat is er vandaag van toepassing?
Sinds januari 2014 werd de zogenaamde “carensdag” afgeschaft. Dat betekende een duidelijke verandering:
- Werknemers hebben recht op gewaarborgd loon vanaf de eerste ziektedag
- Ook bij een eendaagse afwezigheid wordt die dag dus betaald
- De maatregel geldt voor zowel arbeiders als bedienden
Volgens informatie van onder meer SD Worx en de federale overheid was het doel toen duidelijk: werknemers beschermen tegen inkomensverlies bij korte ziekteperiodes.
Sinds november 2022 kwam daar nog een bijkomende versoepeling bij: werknemers mogen tot drie keer per jaar één dag afwezig zijn zonder medisch attest. Net die maatregel heeft het debat rond korte afwezigheden opnieuw aangewakkerd.
Waarom ligt dit opnieuw op tafel?
Toch groeit de kritiek, vooral vanuit werkgevershoek. Organisaties zoals VBO en Unizo wijzen al langer op een stijging van het aantal kortdurende ziekteafwezigheden.
De redenering daarachter is vrij rechtlijnig:
als de eerste ziektedag altijd betaald is, verlaagt dat mogelijk de drempel om zich één dag ziek te melden.
Vooral kmo’s voelen dat meteen:
- Moeilijkere personeelsplanning
- Onverwachte vervangingen
- Productiviteitsverlies bij kleine teams
In kleinere teams heeft elke afwezigheid meteen impact op de dagelijkse werking.
Welke pistes circuleren?
Er is op dit moment nog geen definitieve beslissing, maar verschillende scenario’s worden besproken in beleidsnota’s en adviezen:
- Herinvoering van een onbetaalde eerste ziektedag (klassieke carensdag)
- Beperking van het aantal betaalde korte afwezigheden per jaar
- Meer controle op ziekteattesten bij korte afwezigheden
- Sectorale differentiatie, waarbij bepaalde sectoren afwijkende regels krijgen
Daarnaast speelt ook de recente maatregel rond ziekteattesten mee. Werknemers mogen vandaag al tot drie keer per jaar één dag afwezig zijn zonder medisch attest, wat de discussie verder aanwakkert.
Wat zeggen de cijfers?
Volgens cijfers van HR-dienstverleners zoals SD Worx en Partena Professional is het aantal korte ziekteperiodes de voorbije jaren effectief toegenomen.
Het gaat vooral om:
- Afwezigheden van één tot drie dagen
- Pieken op maandagen en vrijdagen
- Sterkere impact in sectoren met fysieke arbeid
Hoewel de oorzaken niet eenduidig zijn, wordt de combinatie van versoepelde regels en werkdruk vaak aangehaald.
Wat betekent dit voor bedrijven vandaag?
Belangrijk: er is nog geen concrete wetswijziging goedgekeurd. De huidige regels blijven dus gelden.
Voor ondernemingen betekent dit:
- Eerste ziektedag blijft betaald
- Geen onmiddellijke aanpassing nodig in loonbeleid
- Wel verhoogde aandacht voor verzuimbeleid en opvolging
Steeds meer bedrijven investeren daarom in:
- Duidelijke interne afspraken rond ziekte
- Snellere communicatie bij afwezigheid
- Preventie en welzijn op de werkvloer
Breder kader: focus op activering
De discussie past in een bredere trend binnen het Belgische beleid: meer focus op activering en responsabilisering bij ziekte.
Naast de hervalperiode en re-integratiemaatregelen wordt ook gekeken naar:
- Snellere opvolging van ziekteverzuim
- Betere samenwerking met arbeidsgeneeskunde
- Financiële prikkels voor zowel werkgevers als werknemers
De eerste ziektedag is daarin slechts één puzzelstuk.
Conclusie
De eerste ziektedag blijft voorlopig betaald, maar de discussie is duidelijk opnieuw geopend. Of er effectief een hervorming komt, zal afhangen van politieke onderhandelingen in de loop van 2026.
Voor bedrijven is de boodschap dubbel: er verandert vandaag niets, maar het thema verdwijnt niet meer van de agenda.
Wie vooruit wil denken, kijkt dus best nu al naar zijn verzuimbeleid. Want als de regels opnieuw veranderen, zal de impact meteen voelbaar zijn op de werkvloer.
Volg ons
Andere artikelen
Andere artikelen
